13
dec

Het afweermechanisme

Onze hersenen zijn zo opgebouwd dat wanneer er een emotie gevoeld wordt die te groot of te zwaar is om te dragen of te ervaren, ze overgaan in een soort noodtoestand. Je kunt het vergelijken met de werking van een generator wanneer de stroom uitvalt. Het brein gaat in een soort overlevingsstand om te kunnen blijven functioneren. Welke emotie is te groot of te zwaar voor jouw kind?

Pijnlijke ervaringen

Kinderen (dit geldt overigens ook voor volwassenen) zijn altijd op zoek naar nabijheid met dierbaren. Dat is het hoogste streven van de mens. Dat betekent gelijk ook dat verwijdering van je dierbaren de grootste angst is. Het ervaren van verwijdering en afstand met personen aan wie je het meeste gehecht bent is de meest intense, impactvolle en pijnlijke ervaring die kinderen kunnen ervaren. Helaas gebeurt dat tegenwoordig vaak. Denk bijvoorbeeld eens aan het aantal scheidingen per jaar.

Rusteloos

Zo maakte ik het van dichtbij mee. Mijn zoon was zo gehecht aan zijn vader dat hij de scheiding en het vertrek van zijn vader niet kon accepteren. Zijn hersenen werden in de alarmstand gezet. Plotseling vertoonde hij in de brugklas opstandig gedrag. Waar hij eerst gehoorzaamde en luisterde nam hij nu van niemand meer iets aan. Zijn rusteloosheid was duidelijk aan hem te zien. Waar hij voorheen leergierig was, wilde hij nu geen huiswerk meer maken. Het was ’s morgens een strijd om hem op tijd uit bed te krijgen. Hij kreeg snel woorden met de leerkrachten en leerlingen binnen en buiten de school en toonde regelmatig agressief gedrag.  

Afweer en agressie

Zijn hersenen waren hard aan het werk. Zij creëerden afweer en weerstand tegen kwetsbare gevoelens om te kunnen blijven functioneren. Het verdrietige was dat dat juist deze kwetsbaarheid over het hoofd werd gezien, omdat hij afweer en agressie toonde. Hij had een muurtje opgetrokken om zijn hart te beschermen tegen pijn. Zijn hechtingsleegte werd gecamoufleerd door zijn gedrag.

Kwetsbaarheid

De enige uitweg voor mijn zoon en voor de hersenen was verzachting. Hij had tijd en ruimte nodig om te rouwen. Helaas had niemand dat in de gaten. Zijn gedrag leidde ons om de tuin. Achteraf gezien had mijn zoon het nodig om tranen te vinden over deze grote teleurstelling: het gemis van iemand die hem zeer dierbaar was. Hier had hij mij en zijn vader, aan wie hij het meest gehecht was, nodig om daarbij te helpen. Samen hadden we moeten ontdekken wat hem had geraakt en hoe hij deze gebeurtenis kon verwerken, accepteren en daarin kon berusten. Volwassen worden kan alleen tot stand komen met kwetsbaarheid.

Frustratie was niet nodig

Hij zou het meeste geholpen zijn geweest met een zachte warme haven waar wij, zijn dierbaren, zijn verdriet over het onvermijdelijke hadden uitgenodigd: zijn vader waar hij zijn hart aan had gegeven woonde niet meer bij ons. We hadden hem moeten leren om erin te berusten dat er geen uitweg meer was om deze, voor hem onvermijdelijke scheiding, aan te gaan. ‘Hier kun je niks aan veranderen, je kan de scheiding niet voorkomen.’ En dan hadden we met de juiste toon en gezichtsuitdrukking begrip moeten tonen: ‘Je gaat de papa missen hè, je vindt het erg dat hij weggaat hè.’ Als hij hierover tranen had gehad, was zijn frustratie zéér waarschijnlijk niet nodig geweest.

Relatie is een werkwoord

Wanneer we het écht menen kunnen we ons kind uitnodigen tot zachtheid. Wanneer we kwetsbaarheid toelaten bij onszelf kunnen we de ander hiertoe uitnodigen. Het is een cliché, maar oh zo waar: relatie is een werkwoord. Ook de relatie met je kind. Het werken gaat over het creëren van de juiste omstandigheden om überhaupt in relatie te kunnen gaan.

De sleutel is kwetsbaarheid

De sleutel om een diep innig contact te krijgen en te houden met je kind is kwetsbaarheid. Wanneer het je lukt om het hart van je kind open te houden nadat hij of zij gekwetst is geweest en/of hem of haar weer opnieuw kan liefhebben nadat hij of zij je gekwetst heeft, lukt het je ook om in verbinding te komen en te blijven. Het is ontzettend belangrijk om het hart van je kind zacht te houden.

Inzicht in onderliggende oorzaken

Maar wat als je net als ik zelf afgeweerd bent in je kwetsbaarheid of verhard bent vanwege een scheiding of een andere gebeurtenis? Hoe ga je daar dan mee om? Wanneer je ziet of merkt dat je kind niet (meer) voelt, niet meer lijkt te geven om zijn dierbaren, geen interesse heeft, ongemotiveerd, gefrustreerd of agressief is, kan het een aanrader zijn om je kind beter te leren begrijpen. In een persoonlijke coachingstraject geef ik je inzicht in onderliggende oorzaken en krijg je handvatten hoe je de relatie met je kind kan verbeteren, herstellen en behouden.

Ik wil graag meer inzicht

Help je mij dit artikel te delen? Dank je wel!

 



Interessant artikel?

Vul je emailadres hieronder in, dan stuur ik je mijn blogupdates met advies direct toe.