10
mei

Opstandig gedrag

Opvoeden hoort relatief gemakkelijk te zijn. Er hoeft geen spanning, strijd, of dwangmiddelen zoals straffen of belonen aan te pas te komen om een kind zover te krijgen dat het de raadgevingen van ouders opvolgt.

Macht verwarren met dwang

Als er druk uitgeoefend moet worden, is er in de ontwikkeling iets mis gegaan. Ouders missen dan het spontane gezag om op te voeden en verwarren deze macht met dwang. Volgens de hechtingstheorie van Gordon Neufeld is het geheim van de ouderlijke macht de afhankelijkheid van het kind. En dat heeft alles te maken met hoe veilig het kind gehecht is.

Hechting bron ouderlijke macht

Hechting garandeert de afhankelijkheid van het kind aan de ouders en is de bron van de ouderlijke macht. Hechting zorgt ervoor dat hiërarchie tussen ouder en kind in orde is. Het vergroot de tolerantie van ouders en maakt dat het kind bereidwillig wordt om te luisteren. Hoe sterker de hechting, hoe gemakkelijker het is om de aandacht van het kind te trekken. Op die manier worden ouders een wegwijzer en rolmodel voor het kind. 

Verbinding versus verwijdering 

Hechting is één van de belangrijkste behoeftes van de mens. Verwijdering de voornaamste bedreiging. Als het streven naar hechting niet wordt bevredigd, en er een hechtingsleegte ontstaat, gaan kinderen op zoek naar andere mogelijkheden. De kans is groot dat ze zich gaan richten op leeftijdsgenootjes en zich meer aan hen gaan hechten, dan aan de ouders. Dan ontstaan er problemen en verliezen ouders de macht om op te voeden.

Waarom worden kinderen ongehoorzaam?

Met deze tegenslagen hebben ouders het vaak al zwaar, maar er is nog een instinct dat tussen de ouder-kind relatie grote schade kan aanrichten en ouders het leven behoorlijk zuur kan maken. Binnen de hechtingstheorie wordt dit ‘tegenwil’ genoemd. Tegenwil is een soort opstandig gedrag, je hebt geen invloed meer op je kind. Dit opstandige gedrag is een instinctieve en automatische weerstand van je kind tegen elke waarneming van druk. Het wordt opgeroepen als het kind zich gedwongen voelt om andermans verlangen uit te voeren. Bijvoorbeeld de wil van de ouders of een leerkracht.

De functie van dit opstandige gedrag

Tegenwil heeft een positieve ontwikkelingsfunctie. De voornaamste functie is die van afweermechanisme tegen opdrachten en invloeden van mensen die zich buiten de hechtingskring van het kind bevinden. Het beschermt het kind tegen misleiding en dwang door vreemden. Daarnaast stimuleert het de groei van de eigen wil en autonomie en helpt het om buiten de hechtingskring te kunnen functioneren. Tegenwil heeft als doel het kind te beschermen om het verlengstuk van iemand anders te worden, zelfs van de ouder.

Tegenwil: een normaal verschijnsel

Tegenwil verschijnt al op een leeftijd van 2 jaar. Dit noemen we peuterpuberteit. In de puberteit keert ‘tegenwil’ in alle hevigheid terug. Tegenwil kan op elke leeftijd worden geactiveerd, zelfs volwassenen kunnen op die manier reageren, laat staan een kind in ontwikkeling. Tegenwil in een kind is dus niets abnormaals, het is iets wat het kind overkomt en waarvoor het zelf geen initiatieven neemt. Het is een instinctieve reactie die ouders vaak interpreteren als opstandig en brutaal gedrag.

Ouders spelen de baas

Als kinderen zich gaan richten op en hechten aan leeftijdgenootjes wordt de invloed van het tegenwil-instinct enorm uitvergroot. Ouders hoeven niet eens iets te zeggen om tegenwil bij het kind op te roepen.  Als kinderen zich niet actief hechten aan degene die verantwoordelijk voor hen zijn (ouders/verzorgers), en gaan hechten aan leeftijdsgenootjes ervaren ze de inspanningen die hun ouders doen om invloed op hen uit te oefenen als ‘de baas spelen.

Hoe meer gezag, hoe meer weerstand

Als iemand de gedachten van de ouders kunnen lezen dan zijn het hun kinderen wel. Wanneer ouders worden vervangen door leeftijdsgenootjes, verdwijnt de kennis die de kinderen hebben over de verlangens van de ouders niet. Wat wel verdwijnt is de hechting die ervoor zorgt dat die verlangens aanvaardbaar zijn voor het kind. Het verlangen om van goede wil te zijn maakt plaats voor het omgekeerde. Zonder een woord van de ouder voelt het op leeftijdsgenoten georiënteerde kind zich voor het karretje gespannen, gemanipuleerd en onder druk gezet. Simpele verzoeken van de ouders zorgen voor flinke weerstand en verzet. Hoe meer gezag ouders uitoefenen, hoe meer het kind in opstand komt. Hoe belangrijker iets voor de ouder is, hoe minder het kind bereid is om daaraan te voldoen.

Het kan behoorlijk uit de hand lopen

Het tegenwil-instinct zorgt voor ongehoorzaam en opstandig gedrag en kan behoorlijk uit de hand lopen. Kinderen kunnen het tegenovergestelde gaan doen dan wat van ze wordt verwacht. Ze kunnen bijvoorbeeld passief worden, uitstelgedrag vertonen of een gebrek aan motivatie laten zien op school. Tegenwil kan ook zichtbaar worden omdat het kind zich negatief uit, de ouders tegenspreekt of strijdlustig is. Kinderen die door tegenwil worden gedreven laten vaak een onverschillige houding zien en schuwen asociaal gedrag niet.

Herkenning?

Herken je je zoon of dochter in dit verhaal? Zorg dan voor het hanteren van de juiste aanpak. Blijf niet aanmodderen en hopen dat het vanzelf beter wordt. Dat is niet zo. Het gedrag wordt alleen maar erger. Het wordt veroorzaakt door een stagnatie in de ontwikkeling. Ik kan je helpen je kind van binnenuit beter te leren kennen en begrijpen en zijn of haar ontwikkeling naar volwassenwording weer voort te zetten. Heb je interesse? Stuur dan een mailtje naar esther@mijnkindisverslaafd.nl. We hebben zo spoedig mogelijk contact.

Ik wil de juiste aanpak hanteren


HELP JE MIJ DIT ARTIKEL TE DELEN? DANK JE WEL!​

 



Interessant artikel?

Vul je emailadres hieronder in, dan stuur ik je mijn blogupdates met advies direct toe.